Visie
Visie op onderwijs
Leren bestaat uit een afwisseling van verwerven (horen, zien) en verwerken (inoefenen, studeren). Leren is optimaal met herhaling doorheen de tijd en variatie. Het heeft geen zin om steeds dezelfde dingen te oefenen, leren vergt doelbewust oefenen, met focus op hiaten. Theorie doceren is een cruciaal onderdeel van het onderwijs, aangezien de meeste mensen uit zichzelf geen helikopterview hebben, geen abstractie maken van concrete gevallen en geen structuur bouwen om hun ervaringen te ordenen. Fouten maken is ook een cruciaal onderdeel van leren. Voldoende en regelmatige slaap en rust zorgt voor de beste fixatie.
Het leren gebeurt in ons geheugen door een samenwerking van onder andere het werkgeheugen, het langetermijngeheugen en de hippocampus. Het werkgeheugen staat in voor het bewust verwerken van leerstof. Kennis wordt in het langetermijngeheugen opgeslagen als feiten (semantisch), skills (procedureel), herinneringen (episodisch) en gewoontes (attitudes) in de vorm van cognitieve schema's. Deze schema's worden opgebouwd, uitgebreid, versterkt en/of geautomatiseerd tijdens het verwerken. Hoe beter de schema's, hoe gemakkelijker de kennis gebruikt kan worden. Herhaling en gerichte variatie zorgen voor finetuning. Tijdens je slaap zal via de hippocampus de kennis verder geoptimaliseerd en gefixeerd worden. In de diepe slaap worden de schema's opgekuist, geïntegreerd en geherstructureerd, in de droomslaap worden de schema's aangevuld en geïntegreerd.
Het leren is optimaal in een context van motivatie en op een niveau waar er genoeg uitdaging is, maar niet te veel. Intrinsieke motivatie heeft voorrang op extrinsieke. Extrinsieke motivatie staat immers intrinsieke in de weg, werkt slechts beperkt, vermindert de creativiteit en verstoort het moreel kompas REF. Motivatie wordt versterkt door (1) autonomie, (2) betrokkenheid en (3) competentie REF. Geef studenten inspraak (autonomie) en verantwoordelijkheid (competentie). Weet waar je het over hebt (competentie) en denk aan hoe zij je lessen ervaren (betrokkenheid).
Leren vergt een goed leerklimaat. Dit bereik je met duidelijke communicatie, veel geduld en een hoge tolerantie voor fouten. Communicatie is best zo kort en zo weinig mogelijk, al kan ook hier herhaling soms wenselijk zijn. Verwachtingen expliciet maken helpt teleurstelling en excuses vermijden. Belonen werkt beter dan straffen (bv. verbaal, met complimenten), omdat het een positiever leerklimaat schept. Om dezelfde reden is voorkomen van problemen ook effectiever dan oplossen.
Visie op de maatschappij
Een belangrijk probleem van onze Westerse maatschappij is dat misleiden niet alleen toegelaten is, maar het werd de norm. Klanten misleiden, leveranciers misleiden, je baas misleiden, je medewerkers misleiden, stemmers misleiden, lezers en kijkers misleiden, vrienden en familie misleiden. Het is de normaalste zaak geworden en wie zich nog laat misleiden wordt als naïef beschouwd. Dit is verkeerd. Laat ons elkaar weer verantwoordelijkheid geven en ter verantwoording roepen. Laat ons zelf weer verantwoordelijkheid nemen en ethische overwegingen voorrang geven op financiële of machtgerelateerde overwegingen. Vertrouwen geven zou moeten leiden tot vertrouwen en betrouwbaarheid terugkrijgen!
Een tweede groot probleem is aansprakelijkheid. De overheid en verzekeringen hebben aansprakelijkheid in het leven geroepen met de illusie van controle. In praktijk zijn heel wat problemen juist te wijten aan aansprakelijkheid, vooral vormen van verspilling. Voedseloverschotten van winkels en restaurants worden verspild. Bedrijven laten verlichting branden wanneer dat niet nodig is. Dokters schrijven nutteloze medicatie voor. Mensen dekken zich in op de meest idiote manieren. Een papieren werkelijkheid van ongevolgde regels, onbestaande procedures, en ondoeltreffende controles leeft naast de echte werkelijkheid en leidt tot ongeziene frustraties en problemen bij alle betrokkenen.
Een derde probleem is onze overheid. België is één van de rijkste landen ter wereld met een hoge belastingdruk. Naast een zeer betaalbaar onderwijs en sociaal netwerk (waarvoor ik zeer dankbaar ben), verwacht ik ook een effective overheid. Niet ik, maar zij hebben de middelen om objectieve informatie te verzamelen en controles uit te voeren als het gaat over gezondheid, veiligheid, werkomstandigheden of duurzaamheid, om genuanceerde en doordachte keuzes te maken. Ik wil me niet schuldig hoeven voelen bij elke aankoop, wanneer ik ontdek wat er zogenaamd mis mee is. Reguleer, sensibiliseer, controleer, certificeer. Onafhankelijk en wetenschappelijk goed onderbouwd. Want ik krijg te veel tegenstrijdige informatie en heb het gevoel een speelbal te zijn van media en commerce.
Over onderwijs gesproken, waarom leren wij zo weinig cruciale dingen op school? Waarom leren we niet over verzekeringen, belastingen, hoe slaap en beweging impact hebben op ons lichaam, hoe met geld omgaan? Of over technieken voor ademhaling, stemgebruik, concentratie, rouwverwerking, emotioneel loslaten, enzovoort?